Mewka Japońska  jest od dawna popularna nie tylko w Polsce, ale także na całym świecie. Głównymi powodami jej popularności są: łatwość hodowli i wykorzystywanie ich jako rodziców zastępczych dla innych, ( o czym świadczą choćby nazwy czeska -chuvicka i słowacka - pestunka), trudniejszych w chowie amadyn. Kolejnym powodem jej popularności są jej piękne odmiany barwne, ale o tym później.

  Mewki nie występują w przyrodzie, jest to udomowiona forma mniszki brązowej, przez Chińczyków  kilkaset lat temu. Właśnie dla tego jest taka łatwa w hodowli, bo zawsze była rozmnażana w warunkach, jakich zapewnił jej człowiek. Do Europy została sprowadzona w 1860 r. do jednego z londyńskich sklepów zoologicznych.

  Te małe ptaszki można trzymać w wolierkach przez większą część roku, ponieważ wytrzymują  temperatury 5-10 stopni Celsjusza, wraz z innymi łuszczakami podobnej wielkości, a także wraz z towarzyskimi papugami, np. nimfami. Nie polecam rozmnażania mewek w jednej, wolierze, ponieważ, mogą w jednej budce gniazdować 2 samice, co może doprowadzić do tego, że jajka nie zostaną odpowiednio ogrzane. Niektórzy autorzy opisują przypadki, gdzie nawet do jednej budki znosiło jajka ponad dziesięć samic.
 Oczywiście poza okresem lęgowym można je trzymać w grupie. Najlepiej, jeżeli w jednej znajdą się samce, a w drugiej samice. Co uniemożliwi parzenie, które mogłoby spowodować znoszenie jajek.  Mewki nie potrzebują wyszukanych warunków do hodowli. Dla pojedynczej pary wystarczy klatka o długości ok. 50 cm. Zaopatrzona w patyczki różnej grubości, regularnie wymieniane, gdyż mewki, a właściwie ich nogi bardzo łatwo się brudzą kałem. W klatce można zwiesić im sepię, która jest dużo lepszym źródłem wapnia, niż np. skorupki jaj kurzych ( zawiera ona ponad 85 % węglanu wapnia, a także dużo innych składników mineralnych), lub inne bloki mineralne, ponieważ stanowią one bogate źródło wapnia, które jest mewkom potrzebne w czasie znoszenia jajek. Niektóre mewki, mogą też pobierać węgiel drzewny ( najlepiej taki z ogniska). Innymi dodatkami mineralnymi, które powinny się zaleźć w klatce, powinny być, oczywiści piasek, niezbędny nie tylko mewką, ale wszystkim ptakom do trawienia, skorupki z jaj ( wyparzone), mogą znaleźć się tam witaminy, rozkruszony blok mineralny, który jest bogatym źródłem minerałów (np. Tauben-Stein), znajdują się w nim potłuczone muszle ślimaków, które ptaki lubią połykać i używać tak samo jak piasek ( do rozcierania pokarmu). Poza tym, muszla pod wpływem soków trawiennych, będzie się rozpuszczała i uwalniała związki mineralne. Do wody możemy dodawać np. Polfamix Z (dla zarodowych stad kur niosek),gdyż ten polfamix nie zawiera antybiotyków. Możemy też wstawiać do klatki większe poidełko z wodą ( nie za dużo wody, ponieważ mogłyby się potopić), w którym mewki będą się kąpały, co robią z wielką ochotą. Ptaszki uwielbiają wszelkiego rodzaju zielonki, a z nich najbardziej im odpowiada gwiazdnica, możemy im także podawać liście i kwiaty mniszka. Czasami możemy podać im różne chwasty np. babka lancetowata, a konkretnie ich kłosy,z których mewki będą wyjadały nasiona. Gdy tylko mamy taką możliwość możemy założyć małą uprawę prosa, gdyż mewki bardzo lubią wybierać nasiona z kłosów. Lecz, gdy nie mamy takiej możliwości, możemy od czasu do czasu kupić w sklepach zoologicznych kłosy prosa senegalskiego. W okresie lęgowym powinniśmy podawać ugotowane jajo kurze, wymieszane z tartą bułką lub kaszą manną, możemy do niego dodać preparaty dla ptaków ( ja używam, kupionego na Słowacji Roboranu). Możemy im także do klatki włożyć biszkopty ( najlepiej powiesić go na siatce), będzie on stanowił kolejne uzupełnienie diety. Niektóre mewki ( jak i inne łuszczaki np. zeberki) lubią jeść mrówcze jaja. Na pewno nikomu nie będzie się chciało ich wybierać, z mrowiska. Ale możemy to usprawnić, wykorzystując do tego mrówki, które same nam wyzbierają jaja. Wystarczy na mrowisku położyć dwie doniczki (koniecznie ceramiczne), ta położona bezpośrednio na mrowisku musi mieć otwór, druga najlepiej, żeby go nie miała wcale, ale jeżeli go już posiada, powinien być zatkany, najlepiej kamieniem. Zasada takiej "pułapki" jest prosta. Mrówki szukają suchego miejsca na swoje jaja. Dlatego wybiorą nasze doniczki. Będą wynosiły jajeczka na spód doniczki z otworem. Ta druga pełni rolę dachu, gdy będzie padał deszcz lub będzie rosa, tam będzie sucho. Po jakimś tygodniu, możemy sprawdzić, czy coś wyniosły, jeżeli tak, to jajeczka zbieramy do pojemnika. Zabieramy tylko tyle jajek,  ile aktualnie potrzebujemy, bo w innym razie, mrówki przestaną wynosić jajeczka. Jeżeli się tak stanie, przenosimy się na inne mrowisko. Jednak podstawą ich wyżywienia są nasiona: proso (najlepiej w różnych odmianach), kanar, niektóre mewki jedzą też: mak, murzynek i owsik. Najlepiej nowo kupionym mewkom wstawić do klatki dużo różnych gatunków nasion, te, które będą, chociaż trochę wyjedzone, możemy podawać naszym ptakom. Bo czym więcej różnorodnego pokarmu, tym więcej składników odżywczych dla naszych ptaków, co może wpływać na ich kondycje, wygląd itp. W okresie lęgów, ale nie tylko powinniśmy podawać skiełkowaną pszenicę, którą mewki uwielbiają. Nie polecam podawania mieszanek, zapakowanych w kolorowych pudełkach, gdyż nie możemy sprawdzić jakości tych nasion.

  Rozróżnić płeć jest  mewek bardzo trudno. Samca łatwiej, gdyż śpiewa. Pewna samiczka to wyłącznie taka, która znosi jajka. Niektórzy hodowcy rozpoznają płeć mewek, następującą metodą : bierzemy mewkę, za głowę, tak, że tułów wisi luzem. Jeżeli ogon jest prosty, to mamy w rękach samca, jeżeli jest podwinięty w górę, to jest to samica. Metoda ta może być wykorzystywana już do określania płci mewek,  które dopiero, co wyszły z gniazda.

 Do rozmnażania mewek musimy zaopatrzyć naszą klatkę w, miejsce na gniazdo,  najlepiej w budkę z jedną półotwartą ścianą o wymiarach nie mniejszych niż 10x10x10 cm. Może być ona zrobiona z drewna, tektury, łupy z kokosu, lub może to być koszyk z wikliny. Do budowy gniazda musimy mewkom dostarczyć materiał na gniazdo, najlepiej wyschniętą trawę, jeżeli mamy taką możliwość to możemy dać im także trochę puchu, którymi mewki wyścielą gniazdko. Podział ról, przy budowie gniazda jest następujący: samiec przynosi materiał gniazdowy i formuje gniazdo (często przy tym tokuje), samica je wykańcza, poprawia i wyściela. Po każdym lęgu musimy wyrzucać wyściółkę gniazda, ponieważ prawie zawsze jest bardzo zabrudzone kałem młodych. Niektóre osobniki, jeżeli są w zakrzewionej wolierze i mają dostępny materiał gniazdowy, mogą budować kuliste gniazda. Optymalnym wiekiem dla mewek, by mogły mieć udane lęgi jest wiek ok. 9 miesięcy, ale prawie zawsze do lęgów przystępują później. Przed zniesieniem jajek, mewki bardzo długo przesiadują w budce. Tokowanie polega na śpiewie samca, przyjęciu charakterystycznej pozy i podskokach. Samica znosi przeważnie 4-5 jaj, rzadziej 6 i więcej, w 24 godzinnych odstępach. Wysiadują je oboje rodzice. Młode wylęgają się po ok. 12-14 dniach, lecz czasami okres wysiadywani może się przedłużyć, zwłaszcza, gdy jest większa ilość młodych. Najlepiej, jeżeli w lęgu jest ok. 4 młode, wtedy rodzice nie powinny mieć problemu z odchowem pełnowartościowego potomstwa. Jeżeli piskląt jest więcej niż 5-6 mogą mieć problemy z odchowem, potomstwo jest słabsze, najczęściej mniejsze od potomstwa z lęgu, w, którym było mniej młodych. W porze karmienia młodych rodzice delikatnie dotykają pisklęta dziobami, na co one reagują, otwierając szeroko dziobki i wydając dość głośne dźwięki - nazywamy tzw. "żebranie". Młode mewki w gnieździe przebywają ok. 20 dni. Po opuszczeni gniazda należy je pozostawić je z rodzicami przez ok. 14-18 dni. Po czym należy je oddzieli, ponieważ, mogą przeszkadzać w następnych lęgach, śpiąc z rodzicami w budce. Młode przepierzają się po ok. 3 miesiącach i wtedy samce zaczynają śpiewać.     

  W hodowlach występuje wiele odmian barwnych i kształtnych. Z odmian barwnych są mi znane mewki kremowe, kawowe, złote,   srebrne, białe, albinosy i szeki. Wszystkie odmiany można krzyżować między sobą, uzyskując zdrowe młode. Z odmian kształtnych znane mi są mewki z koronką ( wyhodowane w latach 30 XX wieku) i czubkiem, które mogą występować w wszystkie odmianach barwnych. Z tym, że nie można krzyżować dwóch np. mewek z koronkami, ponieważ młode się w ogóle nie wylęgną lub będą słabe i łyse. Należy krzyżować jedna mewkę gładkogłową z mewką koroniastą lub czubatą.

Maciej Ćwik

Artykuł został opublikowany w nr 2/2000 (luty) miesięcznika "Fauna&Flora".