Spośród kilku żyjących na świecie gatunków przepiórek do najbardziej znanych należy przepiórka japońska (Coturnix japonica) i przepiórka chińska (Coturnix chinensis). Ta ostatnia jest zaliczana do najmniejszych przedstawicieli rzędu kuraków. Dorosłe osobniki osiągają długość ciała ok. 13 cm. Jest ona hodowana przez miłośników ptaków egzotycznych na całym świecie i nie tylko z powodu swojej filigranowej wielkości, lecz również ciekawej biologii i ciekawego usposobienia. W Polsce jest ona nadal gatunkiem rzadkim, chociaż coraz częściej spotykanym w sprzedaży. Dlatego chciałbym Czytelnikom - hodowcom przybliżyć sylwetkę tego pięknego i interesującego ptaka oraz podzielić się własnymi doświadczeniami w jego hodowli.

Wygląd zewnętrzny i mutacje barwne

Standardowe ubarwienie przepiórki chiÅ„skiej, która zamieszkuje tereny: poÅ‚udniowych Chin, Sri Lanki, Nowej Gwinei, Indii i Australii, głównie utrzymane jest w tonacji kolorów czarnego, szarego i brÄ…zowego z niewielkim dodatkiem biaÅ‚ego u samców. Wyraźny dymorfizm pÅ‚ciowy sprawia, że samiec jest brÄ…zowo - szary, tylko boki ciaÅ‚a i wole sÄ… stalowo niebieskie. Podgardle jest biaÅ‚e z czarnÄ… ramkÄ…. Samica jest brÄ…zowo - szara z widocznymi ciemnymi prążkami, bez biaÅ‚ych plam na gardle, czym zasadniczo różni siÄ™ od samca. Do najbardziej znanej mutacji barwnej przepiórki chiÅ„skiej, a która zdecydowanie odbiega od wzorca żyjÄ…cego w naturze jest mutacja srebrna. Osobniki obojga pÅ‚ci majÄ… barwy srebrzysto - szare. Samce tylko posiadajÄ… wspomniane biaÅ‚e plamy "krawaciki". W tym przypadku szaleÅ„stwo zmiennoÅ›ci jest ogromne. Szeki w różnych miejscach swojego upierzenia majÄ… kontrastujÄ…ce pola, głównie biaÅ‚e. Niekiedy trafiajÄ… siÄ™ egzemplarze tak pstre, że trudno odróżnić samca od samicy. I ostatnia u mnie hodowana mutacja, a którÄ… uważam za bardzo atrakcyjnÄ…, to mutant cynamonowy. Przepiórki majÄ… kolor delikatniej kawy z mlekiem. PrzepiÄ™kne sÄ… pisklÄ™ta tej mutacji, których prążki na ciele sÄ… pomaraÅ„czowo - brÄ…zowe. Z tych trzech mutacji najbardziej silna wydaje siÄ™ być srebrna. 

Warunki hodowlane

Najodpowiedniejszym miejscem do hodowli jest woliera pokojowa. Ptaki czujÄ… siÄ™ w niej dobrze i zagospodarowujÄ… jej dolnÄ… część. majÄ… dużo miejsca do poruszania siÄ™, a co najważniejsze Å‚atwo rozmnażajÄ… siÄ™. W wolierze mogÄ… być trzymane razem z innymi gatunkami ptaków. Ja hodowaÅ‚em swoje przepiórki wraz z nimfami, papużkami falistymi, zeberkami, ryżowacami i synogarlicami zwyczajnymi. Dobrym miejscem dla przepiórek chiÅ„skich jest również witryna, z przedniÄ… częściÄ… przeszklonÄ…, gdzie mogÄ… przebywać z ziÄ™bami ozdobnymi. W klatkach chowajÄ… siÄ™ też dobrze. Preferowane sÄ… klatki niskie, o dużej podstawie, gdzie ptaki mogÄ… dużo biegać i nie sÄ… narażone na rozbicie. SpÅ‚oszone przepiórki zrywajÄ… siÄ™ pionowo do góry. Dosyć istotnÄ… sprawÄ… jest urzÄ…dzenie podÅ‚ogi w pomieszczeniu hodowlanym. Nie może być ona pusta. OsobiÅ›cie stosujÄ™ skrzynki wyÅ‚ożone darniÄ… i gaÅ‚Ä™ziami drzew iglastych. Iglaki nie sÄ… tak czÄ™sto niszczone przez papugi i mogÄ… stanowić dodatkowÄ… ozdobÄ™ woliery. Głównie wokół takich skrzynek przebywajÄ… przepiórki. Tam w razie niebezpieczeÅ„stwa szukajÄ… schronienia i chÄ™tnie zakÅ‚adajÄ… swoje gniazda. 

Żywienie

Podstawowym pokarmem w żywieniu przepiórek chiÅ„skich jest proso, które powinno stanowić ok. 70 % mieszanki. Dalej kanar i owsik. Ulubionym przysmakiem jest mak. Ptaki bardzo chÄ™tnie jedzÄ… gotowany ryż mieszany z kaszÄ… kukurydzianÄ…, gotowane jajo kurze, skieÅ‚kowanÄ… pszenicÄ™ i tartÄ… marchew. Jeżeli chodzi o zielonki to przede wszystkim rdest ptasi - koniecznie podciÄ™ty i mniszek lekarski. Codziennie musi być podawana Å›wieża woda. MieszankÄ™ mineralnÄ… wraz z skorupkami od jaj można sypać bezpoÅ›rednio na podÅ‚ogÄ™ do pisaku, skÄ…d przepiórki chÄ™tnie je wybierajÄ….

U przepiórek chińskich hodowanych w warunkach domowych może pojawić się nieprzyjemny nawyk. Jest nim wyskubywanie piór. To zjawisko częściej pojawia się u samic. Powody mogą być różne: zła karma, brak materiału na gniazdo, mała klatka. Leczenie tej patologii jest trudne, ale możliwe. Można próbować odwracać uwagę przepiórek, przez wkładanie gałęzi z liśćmi, lub na jakiś czas oddzielić przepiórki. W mojej hodowli była samiczka, bardzo dobra matka, niestety miała ten nawyk. Skuteczną metodą okazało się delikatne spiłowanie górnej części dzioba.

Rozmnażanie

Przepiórki chiÅ„skie to ptaki monogamiczne. Czyli jeden samczyk Å‚Ä…czy siÄ™ z jednÄ… samiczkÄ…, w przeciwieÅ„stwie do przepiórek japoÅ„skich, gdzie jeden samiec przypada na kilka samic. Aby próbować rozmnażać przepiórki chiÅ„skie należy tylko i wyÅ‚Ä…cznie trzymać je parami. 

Ptaki te najchÄ™tniej gniazdujÄ… w wolierze. Mój pierwszy naturalny odchów uzyskaÅ‚em w wolierze o wymiarach: 120x115x20 cm (dÅ‚., szer., wys.). W wolierze byÅ‚y jeszcze dwie pary nimf i zeberek. Samiczka obraÅ‚a za miejsce do gniazdowania kÄ…t woliery, pod gaÅ‚Ä™ziami Å›wierka. Do doÅ‚ku z piaskiem, skÄ…po wysÅ‚anego sianem codziennie skÅ‚adaÅ‚a oliwkowo - brÄ…zowe jajo. I w tym miejscu ważna sugestia, która warunkuje szczęśliwy wylÄ™g mÅ‚odych. Z moich obserwacji wynika, że przepiórka chiÅ„ska w jednym lÄ™gu może zÅ‚ożyć nawet ponad 30 jaj! Nie ma możliwoÅ›ci, aby kura byÅ‚a w stanie wysiedzieć takÄ… ilość. Ja rozwiÄ…zaÅ‚em ten problem numerujÄ…c jaja ciemnym flamastrem. Zawsze staraÅ‚em siÄ™, aby w gnieździe byÅ‚o okoÅ‚o 10 - 12 jaj, tych ostatnich. W momencie kiedy widziaÅ‚em, że samica rozpoczyna wysiadywanie jaj zabieraÅ‚em samca. Jest to druga bardzo ważna rzecz. Uważam, że trudno jest wyprowadzić lÄ™g w obecnoÅ›ci samca. Napastowana przez koguta kura, który ciÄ…gle chce kryć, porzuca lÄ™g i zaczyna skÅ‚adać nowe jaja w innym miejscu. Po zakoÅ„czonej inkubacji możemy spróbować przywrócić samiczce samczyka. Jednak należy obserwować, czy nie atakuje pisklÄ…t. Po 16 dniach wylegajÄ… siÄ™ mÅ‚ode przepiórki. MajÄ… wielkość ok. 3 cm i żółte ubarwienie w ciemne prążki. Już po kilku godzinach życia podążajÄ… za matkÄ… i próbujÄ… samodzielnie jeść. MÅ‚ode przepiórki żywimy karmÄ… miÄ™kkÄ…, skÅ‚adajÄ…cÄ… siÄ™ z ugotowanych na twardo jaj kurzych, dwóch Å‚yżeczek stoÅ‚owych kaszy kukurydzianej, Å‚yżeczkÄ™ od herbaty maku i suszonej pokrzywy. Wszystko razem mieszamy i podajemy w postaci sypkich grudek. Raz na 3-4 dni do karmy miÄ™kkiej dodajemy trzy krople witaminy A+D3. Z wiekiem przepiórczÄ…t ograniczamy karmÄ™ miÄ™kkÄ…, powoli przechodzÄ…c na karmÄ™ dla ptaków dorosÅ‚ych. Przez pierwsze trzy dni życia podajemy kawÄ™ zbożowÄ… - Å‚yżeczkÄ™ od herbaty na szklankÄ™ wody. WodÄ™ stosujemy przegotowanÄ… i wlewamy jÄ… do pÅ‚askich naczyÅ„ ze sÅ‚oikiem w Å›rodku. Jest to ważne, aby uniknąć zamoczenia pisklÄ…t. MÅ‚ode ogrzewajÄ… siÄ™ ciepÅ‚em ciaÅ‚a matki. PrawidÅ‚owo żywiona mÅ‚odzież w wieku ok. 4 tyg. jest już niemal caÅ‚kowicie wybarwiona. Można już rozpoznać pÅ‚eć. Po ok. 5-6 tyg. należy przepiórczeta rozdzielić wg pÅ‚ci, przez co ptaki bÄ™dÄ… spokojniejsze, a samice zabezpieczymy przed zbyt wczesnym skÅ‚adaniem jaj. 

Rozmnażanie w małych klatkach również jest możliwe. Znam przypadek gdzie przepiórki wyprowadziły lęg ( 9 szt.) w klatce o wym. 70x40x25 cm (dł.,szer.,wys.). Można także wylegać przepiórki chińskie w inkubatorach. Świeżo wyklute młode karmi się jak przy odchowie naturalnym, trzeba je tylko ogrzewać promiennikami. Przy takiej metodzie odchowu musimy być świadomi, że ptaki uzyskane w ten sposób mają obniżony poziom instynktu macierzyńskiego. Poza tym hodowca pozbawia się pięknego i niezapomnianego widoku, jakim jest stadko maleńkich przepiórek prowadzonych przez matkę.

Robert P. Sobecki

 ArtykuÅ‚ zostaÅ‚ też opublikowany w nr 5/1999 (czerwiec) i 6/1999 (lipiec) miesiÄ™cznika "Fauna&Flora".