Do rodzaju Psephotus należy 5 lub 6 gatunków ptaków australijskich. Od bardzo rzadkiej Świergotki rajskiej, którą część ornitologów uważa za wymarłą do bardzo rozpowszechnionej, popularnej Świergotki seledynowej. Wspólną cechą wszystkich Świergotów jest wyraźny dymorfizm płciowy, zauważalny już w gnieździe u piskląt. Jest to cecha, która ma istotne znaczenie hodowlane. 

  Świergotka seledynowa zamieszkuje rzadkie lasy eukaliptusowe, sawanny, a nawet lasy mangrowe nad wybrzeżem morza. Na sawannach zawsze przebywa w pobliżu rzek. Suchsze rejony sawanny australijskiej zamieszkuje pokrewny świergot żółtoczelny (wielobarwny). Świergoty seledynowe często występują w pobliżu farm, na, których uprawia się pszenicę lub owies. Potrafią nawet żywić się rozsypanym zbożem w stodołach i podbierać karmę zwierzętom gospodarskim. Nie są płochliwe, ludzie mogą się do nich zbliżyć i obserwować je z paru metrów. Głównym pożywieniem Świergotów seledynowych są nasiona traw i bylin zbierane na ziemi. Żywią się też nasionami i kwiatami eukaliptusa. Zjadają też różne owoce.
  Gniazdują w przeróżnych miejscach. W dziuplach drzew, płytkich na parę centymetrów lub głębokich nawet na 2 metry. Dziuple te mogą być bardzo wysoko na drzewie, ale i nad samą ziemią. Potrafią zakładać gniazda, w norach, nad gliniastymi brzegami rzek. Do gniazda mogą wykorzystywać też otwory w budynkach mieszkalnych i gospodarskich, o które to konkurują z wróblami. Wszystkie te cechy spowodowały, że Śweirgot seledynowy jest wraz z papużkami falistymi i nimfami najłatwiejszy w hodowli wśród papug. Świergotki slededynowe są wybierane do hodowli, najczęściej przez początkujących hodowców. Ich chów i hodowla jest dobrą szkołą dającą ogromne doświadczenie przydatne podczas wprowadzania do swoich kolekcji innych gatunków papug australijskich. Pojawienie się barwnych mutacji świergotów seledynowych, spowodowało, że doświadczeni hodowcy też znajdą tu pole do popisu. Krzyżując różne odmiany barwne, zawsze możemy doprowadzić do ujawnienia się coraz to nowych fenotypów.

   Najczęściej spotykane mutacje barwne Świergotów to: cynamonowa, dawniej zwana lutino lub pastelową, pastelowa, niebieska, lutino i szeki.
  Cynamonowa - ma typ dziedziczenia sprzężony z płcią. Jest to najczęściej spotykana mutacja, wśród hodowców  rozpowszechniona równie często, jak nominalna.
  Pastelowa - w zabarwieniu podobna jest do cynamonowej, ale ma dziedziczność recesywną. Od cynamonowej najłatwiej rozróżnić ją po czerwonych oczach.
  Szeki - coraz częściej obecne wśród polskich hodowców, mają również dziedziczność recesywną. W tej mutacji czasami są problemy w odróżnieniu samca od samicy.
  Niebieska - jest jeszcze nieliczna, ale jej zabarwienie jest efektowne, dlatego, należy spodziewać się szybkiego jej rozpowszechnienia. Typ dziedziczności mutacji niebieskiej jest recesywny.
  Lutino - mutacja ta jest chyba najładniejsza, u samców żółty kolor, wspaniale kontrastuje z czerwoną plamą na grzbiecie. Jest ona sprzężona z płcią. Krzyżując mutację lutino z mutacją niebieską, możemy spodziewać się uzyskania albinosów, ale nigdy ani na żywo, ani na zdjęciu nie widziałem jeszcze Świergotów odmiany albinotycznej.

  Najlepszym pomieszczenia dla hodowli Świergotów są woliery. Mogą one być umieszczona na nie ogrzewanym strychu lub nawet na polu. W tym przypadku należy jednak zapewnić ptakom schronienie przed deszczem oraz zimnymi i wilgotnymi wiatrami. Woliery nie muszą być duże i mogą być wykonane z drewna. Świergoty można również udanie rozmnażać w klatkach, najmniejsza, w jakiej prowadziłem ich lęgi miała długość 75 cm. Jednak chów klatkowy, często doprowadza do zatuczenia samców. W tym przypadku musimy umieścić samczyka w wolierze, aby miał możliwość lotu i zmieniamy mu dietę. Przez ok. 3 miesiące, należy go karmić wyłącznie owsem, z domieszką prosa i kanaru. Oczywiście podajemy też zieleninę i minerały. Ale kategorycznie odstawiamy nasiona oleiste tj. słonecznik, len i konopie. Normalna dieta Świergotów składa się z mieszanki różnorodnych nasion tj. prosa, kanaru, owsa, pszenicy, lnu i słonecznika. Od czasu do czasu można podać też parę nasion konopi. Jajko wymieszane premixem zawierającym witaminy, sole mineralne i aminokwasy, powinno znaleźć się też w diecie tych papug. Wszystkie hodowane przez mnie Świergoty z apetytem zjadały liśce gwiazdnicy i mniszka, natomiast owoce były przysmakiem tylko nielicznych par.

  Rozmnażanie Świergotów seledynowych nie stanowi większego problemu. Płeć jest rozpoznawalna, a ptaki stosunkowo łatwo akceptują partnera. Wiysokość i miejsce zawieszenia budki lęgowej, też nie stanowi większego problemu. Należy tylko poczekać, aż ptaki osiągną ok. 16 miesięcy i gdy nie są zatuczone, to lęgi powinny być udane. Świergotki są bardzo dobrymi matkami, do wyjątków należą samiczki zaniedbujące potomstwo. Można pod nie podkładać młode rozelle, które prawie zawsze przyjmowane są przez mamki. Młode nimfy też są przez nie karmione, ale tylko do momentu opuszczenia budki. Jaja wysiaduje wyłącznie samica, przez ok. 19 dni. Samiec ją w tym czasie karmi. Młode początkowo, karmione są wyłącznie przez matkę, ale szybko w opiekę włącza się samczyk. Gniazdo opuszczają w wieku ok. 35 dni. Po ok. 2 tygodniach, należy je oddzielić od rodziców, tym bardziej, że w większości wypadków samica wysiaduje już nowe zniesienia. Ponadto często się zdarza, że samiec zaczyna prześladować swoich synów, co przy dużej agresji tego gatunku, może skończyć się tragicznie. Agresywne zachowanie Świergotów, wyklucza łączenie ich podczas lęgów z innymi papugami. A i w okresie spoczynku, należy uważać, czy nie prześladują innych ptaków, nawet większych od siebie. Nie należy też w sąsiednich klatkach, czy wolierach, trzymać innych papug tego rodzaju, bo będą walczyć ze sobą nawet przez siatkę. Ich chęć do przepędzenia konkurentów, ze swojego rewiru, może doprowadzić do niepowodzeń w lęgach, gdyż nieustannie walcząca samica, zazienbi jaja.

Jerzy Ćwik

Artykuł został opublikowany w nr 5/2001 (maj) miesięcznika "Fauna&Flora".